Odbierasz telefon. Mężczyzna przedstawia się jako pracownik twojego operatora i mówi, że ktoś obcy próbuje wyrobić duplikat twojej karty SIM. Brzmi groźnie, ale to dopiero pierwszy akt oszustwa. Za chwilę zadzwoni „bank”, a potem „policjant”. Najlepsza reakcja to rozłączyć się i samemu wybrać 112.
Według Komendy Powiatowej Policji w Ciechanowie właśnie w ten sposób kobieta z powiatu ciechanowskiego straciła ponad 50 tys. zł. Gdy czytałem ten komunikat, najbardziej uderzyło mnie to, że przestępcy nie wyciągnęli pieniędzy jednym telefonem. Rozpisali role na trzy osoby, a każda kolejna uwiarygadniała poprzednią. Dlatego rozkładam ten schemat na etapy i przy każdym wskazuję moment, w którym trzeba odłożyć słuchawkę.
Etap pierwszy: „operator” i rzekomy duplikat karty SIM
Rozmowa zaczyna się niewinnie. Dzwoniący podaje się za pracownika sieci komórkowej i informuje, że osoba trzecia próbowała wyrobić duplikat twojej karty. Nie prosi o pieniądze ani o dane, więc łatwo mu zaufać.
Na koniec każe się rozłączyć i zapewnia, że sprawa trafi do odpowiednich służb. To pierwsza czerwona lampka: „Proszę się rozłączyć, przekażemy zgłoszenie dalej”. Oszust przygotowuje w ten sposób grunt pod kolejny telefon, który ma wyglądać jak naturalny ciąg dalszy.
Dlaczego „bank” każe przelać pieniądze na bezpieczny rachunek?
Zaraz po rozłączeniu dzwoni drugi mężczyzna, tym razem „z banku”. Twierdzi, że dostał sygnał od operatora, czyli powołuje się na rozmowę, którą przed chwilą odbyłeś. To sprytny ruch, bo dwa rzekomo niezależne źródła potwierdzają to samo zagrożenie.
Potem pada propozycja: żeby ochronić oszczędności, trzeba je od razu przenieść na specjalny „bezpieczny rachunek”. Czerwona lampka brzmi tak: „Pani środki są zagrożone, trzeba je natychmiast przelać na bezpieczne konto”. Bank nie przenosi pieniędzy klienta na żadne specjalne konto podawane przez telefon. Rachunek, który dyktuje rozmówca, należy do przestępców.
Etap trzeci: „policjant”, który podkręca strach
Trzeci rozmówca przedstawia się jako funkcjonariusz. Ostrzega, że pieniądze na koncie mogą być w niebezpieczeństwie, bo jeden z pracowników banku jest podejrzany o nieuczciwe działania. Takie zdanie ma odciąć cię od jedynego miejsca, które mogłoby cię ostrzec, czyli od prawdziwego banku.
Czerwona lampka to każda wzmianka o „nieuczciwym pracowniku banku” i sugestia, że działasz razem z policją. Kobieta spod Ciechanowa była cały czas w kontakcie telefonicznym z oszustami i dostawała kolejne instrukcje. Wierzyła, że wykonuje polecenia służb, więc wypłaciła oszczędności i zaciągnęła kredyt. Prawda wyszła na jaw dopiero po kilku dniach, gdy próbowała skontaktować się z „policjantem” i nie mogła się dodzwonić.
Czego policja i bank nigdy nie robią?
Sam traktuję poniższe punkty jak listę kontrolną. Jeśli rozmówca prosi o którąkolwiek z tych rzeczy, rozmowa jest skończona, niezależnie od tego, jak przekonująco brzmi.
- Policjant nigdy nie prosi o wypłacenie gotówki.
- Policjant nigdy nie prosi o przekazanie kodu BLIK.
- Policjant nigdy nie namawia do zaciągnięcia kredytu.
- Ani policja, ani bank nie każą przelewać oszczędności na „bezpieczny rachunek”.
Co zrobić od razu po takim telefonie
- Zakończ rozmowę, nawet jeśli rozmówca ponagla i straszy utratą pieniędzy.
- Sam wybierz numer alarmowy 112 i opowiedz, co się stało. Nie oddzwaniaj na numer, z którego dzwoniono.
- Jeśli chcesz sprawdzić konto, skontaktuj się z bankiem przez numer, który znasz z umowy lub aplikacji, a nie przez numer podany w rozmowie.
- Nie instaluj żadnej aplikacji z linku przesłanego przez nieznaną osobę.
- Nie podejmuj decyzji finansowych pod presją czasu. Pośpiech to narzędzie oszusta, a nie banku czy policji.
Ten schemat warto opowiedzieć rodzicom i dziadkom, zanim ktoś do nich zadzwoni. Gdy znają kolejność ról, czyli operator, bank i policja, już pierwszy telefon o duplikacie karty SIM rozpoznają jako sygnał do rozłączenia się.